Het Capriccio sopra la lontananza del suo fratello dilettissimo (BWV 992) behoort tot de vroegste werken van Johann Sebastian Bach. De titel betekent: “Capriccio over het vertrek van zijn zeer geliefde broer.” Het werk werd waarschijnlijk rond 1704 geschreven en bestaat uit zes korte delen die samen een klein muzikaal verhaal vormen over het vertrek van een broer die op reis gaat. Het derde deel, Adagissimo, verbeeldt het moment waarop de vrienden hun verdriet uiten over het naderende afscheid.
In dit deel vertraagt de muziek duidelijk. De levendigheid van de eerdere delen maakt plaats voor een rustige en contemplatieve sfeer. Kenmerken van deze muziek: • Langzame en expressieve beweging. • Zachte harmonieën en vloeiende lijnen. • Een melancholische en meditatieve sfeer. De muziek klinkt hier als een moment van stilstand in het verhaal — een moment waarop het afscheid werkelijk wordt gevoeld.
Wanneer je naar dit deel luistert hoor je een muziek die bijna stil lijkt te staan. De langzame beweging en de zachte harmonieën geven het stuk een sfeer van weemoed. Het is alsof de vrienden nog eenmaal stilstaan bij het vertrek dat onvermijdelijk lijkt te worden. Binnen het Capriccio vormt dit Adagissimo een moment van rust en bezinning voordat de reis werkelijk begint.
Op deze pagina begint een kleine reis door het orgelwerk van Bach. Niet als complete encyclopedie — daar zijn al bibliotheken vol van — maar als een persoonlijke ontmoeting met muziek die al bijna drie eeuwen klinkt. En nog steeds dezelfde vraag stelt: blijven we luisteren?
