Het Capriccio sopra la lontananza del suo fratello dilettissimo (BWV 992) behoort tot de vroegste werken van Johann Sebastian Bach. De titel betekent: “Capriccio over het vertrek van zijn zeer geliefde broer.” Het werk werd waarschijnlijk rond 1704 geschreven en bestaat uit zes korte delen die samen een klein muzikaal verhaal vormen. In deze delen beschrijft Bach het vertrek van een broer die op reis gaat. Het tweede deel is een fuga waarin vrienden proberen de reiziger te overtuigen om niet te vertrekken.
In deze fuga laat Bach een kort thema door verschillende stemmen bewegen. Kenmerken van deze muziek: • Een duidelijk fugathema. • Inzetten van het thema in verschillende stemmen. • Een levendige contrapuntische beweging. Hoewel het contrapunt al duidelijk aanwezig is, hoor je ook nog de speelse en experimentele stijl van de jonge Bach.
Wanneer je naar deze fuga luistert hoor je hoe het thema steeds opnieuw verschijnt en door de verschillende stemmen wordt overgenomen. Het muzikale gesprek tussen de stemmen past mooi bij het verhaal achter dit deel: vrienden die proberen de reiziger tegen te houden en hem allerlei argumenten voorhouden. De fuga klinkt daardoor bijna als een muzikale discussie.
Op deze pagina begint een kleine reis door het orgelwerk van Bach. Niet als complete encyclopedie — daar zijn al bibliotheken vol van — maar als een persoonlijke ontmoeting met muziek die al bijna drie eeuwen klinkt. En nog steeds dezelfde vraag stelt: blijven we luisteren?
